نسخه چاپي

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در آیین افتتاحیه سال تحصیلی جدید دانشگاه امام صادق(ع):

امروز کار دانشگاه یک کار جهادی است / باید هدف را در مسأله تحول در علوم انسانی تشخیص بدهیم و مسیر را هم بیابیم

آیت الله آملی لاریجانی، رییس هیئت امنای جامعة الإمام الصادق علیه السلام در آیین افتتاحیه سال تحصیلی 1399-1400ش دانشگاه امام صادق علیه السلام ضمن اشاره به جهادی بودن کار دانشگاه در عصر حاضر، هدف درست از شروع تحصیل و کار علمی را بررسی و تبیین کردند و دانشجویان را به جهت گیری الهی در رفع نیازهای جامعه توصیه نمودند.

 

 

به گزارش اداره کل روابط عمومی مجمع تشخیص مصلحت نظام، آیت الله صادق آملی لاریجانی در ابتدای بیانات خود، خطاب به حضار جلسه به عرض تحیت پرداخت و گفت: « قبل از هر چیز از همه حضار محترم متشکرم. سلام و ادب عرض می‌کنم به محضر اعضای محترم هیئت علمی، دانشجویان گرامی، ریاست محترم دانشگاه جناب حجت الاسلام والمسلمین دکتر سعدی، اعضای محترم هیئت امنا که در جلسه تشریف دارند -به ویژه جناب حجت ‌الاسلام و المسلمین آقای واعظی که زحمت سخنرانی امروز را پذیرفتند- و همین طور هیئت مدیره اقتصادی دانشگاه و جناب حجت ‌الاسلام والمسلمین آقای میرلوحی.

ایشان افزودند: خداوند را شاکریم بر این توفیق که امروز سال تحصیلی را در دانشگاه امام صادق علیه السلام شروع می‌کنیم با وجود همۀ محدودیت‌‌ها و مضیقه‌هایی که بر اثر این بلیۀ همه‌گیر در دنیا و کشور ما پدید آمده است. در این فضای بسیار محدودکننده باید تشکر کنیم از اعضای محترم هیئت علمی دانشگاه و دانشجویان گرامی، ریاست دانشگاه و همۀ کسانی که به نحوی در استمرار تلاش‌‌های دانشگاه نقشی داشته ‌اند.

آیت الله لاریجانی گفت: من مطلع بودم از تلاش‌‌هایی که می‌خواستند درس و بحث دانشگاه منقطع نشود و برنامه ‌ها استمرار یابد. اعضای محترم هیئت امنا جلساتی به صورت حضوری داشتند که در خدمتشان بودیم. هیئت مدیره اقتصادی دانشگاه تلاش می کردند برای اینکه در این فضای دشوار بتوانند مقدمات را تمهید کنند و تمشیت امور اقتصادی را برای حل مشکلات مادی دانشگاه داشته باشند

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان دشواری های برگزاری سال تحصیلی در شرایط همه گیری سراسری گفت: « واقع این است که کار دانشگاه، امروز یک کار جهادی است و باید ببینیم که این سال تحصیلی را مانند شروع‌ های دیگر با چه هدف و انگیزه ای شروع می کنیم».

آیت الله آملی لاریجانی سپس با بهره گیری از آیات و روایات به این پرسش پاسخ گفت: « اگر ما یک پاسخ قرآنی برای این مسأله بخواهیم، جواب یک جمله است؛ آنچه که حق تعالی در آیه 56 سوره ذاریات می فرماید: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون»‏. اگر می‌خواهیم انگیزه و اهداف ما در تمام امور، حرکات و سکناتمان در مسیر درست واقع شود، باید تجلی همین فرمایش حق تعالی باشد که «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون».

وی افزود: اگر ما کارمان، تلاشمان، اهدافمان و اغراضمان در مسیر عبودیت بود، معلوم می‌شود که این میزان را رعایت کرده ایم و اگر در این مسیر نبود باید کارمان را اصلاح کنیم. البته عبودیت، امر بسیار عامی است و این طور نیست که فقط به آنچه که عرفاً عبادت نامیده می شود، مقصور باشد. در برخی از روایات اهل سنت، این «لِيَعْبُدُون» را تفسیر کرده اند به «لیعرفون». احتمالاً این تفسیر از باب جری و تطبیق است؛ چون معرفت حق تعالی و تلاش برای شناخت حق تعالی و وصول به مقام معرفت حقیقی حق تعالی نیز از مصادیق اتمّ عبودیت حق تعالی است.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: روایت زیبایی در اصول کافی در کتاب الروضه هست که مرحوم میرزا جواد آقا ملکی اعلی الله مقامه الشریف در کتاب ‌های متعددش نقل می فرماید. روایت زیبایی است که تیمناً و تبرکاً آن را به محضر همۀ عزیزان تقدیم می دارم. روایت بسیار نورانی است، گرچه بر حسب ملاکاتی که اعلام می فرمایند، شاید در سند روایت خدشه وارد باشد، اما بر مبنای ما در روایات کافی، مشکلی نیست.

امام صادق علیه السلام فرمودند:لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي فَضْلِ مَعْرِفَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مَدُّوا أَعْيُنَهُمْ إِلَى مَا مَتَّعَ اللَّهُ بِهِ الْأَعْدَاءَ مِنْ زَهْرَةِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ نَعِيمِهَا وَ كَانَتْ دُنْيَاهُمْ أَقَلَّ عِنْدَهُمْ مِمَّا يَطَئُونَهُ بِأَرْجُلِهِمْ وَ لَنُعِّمُوا بِمَعْرِفَةِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ تَلَذَّذُوا بِهَا تَلَذُّذَ مَنْ لَمْ يَزَلْ فِي رَوْضَاتِ الْجِنَانِ مَعَ أَوْلِيَاءِ اللَّه‏ الحدیث. (الكافي، ج‏8، ص 247.)این روایت معرفت خداوند و فضل معرفت خداوند را روشن می کند که از هر نعمتی در دنیا بهتر است و از هر آنچه در دنیا می گذرد اعظم است و اگر کسی به حق متعال انس گرفت و معرفت حق تعالی برایش حاصل شد، نگاهی به زرق و برق‌ های دنیا نخواهد کرد

 

ایشان در تبیین این نکات افزودند: «عبودیت حق تعالی وجهه ها و تجلی هایی دارد که یکی از آنها معرفت الله است. آنچه که ما در آیۀ شریفه داریم این است که انسان باید مسیر بندگی حق تعالی را طی کند و این مسیر بندگی، با اطاعت حق و تشخیص تکلیف و وظیفه حاصل می شود؛ انسان کاری را انجام دهد که مولای او می خواهد و عملی را انجام دهد که فرمان داده است و ما در حرکات و سکناتمان این را رعایت کنیم

آیت الله لاریجانی با استفاده از پیام آیه و روایت مذکور، یکی از وظایف مهم کنونی را در طلیعه سال تحصیلی به دانشجویان دانشگاه امام صادق علیه السلام یادآور شد: « یکی از مهم ترین وظایف همه ما در نظام دینی در اجتماعی که مؤمنین در آن هستند، برآورده کردن نیازهای جامعه است و البته این تلاش برای رفع نیازهای جامعه اگر توأم با اخلاص و قصد قربت باشد، طبیعتاً مصداق حقیقی عبادت است و اصلاً عبودیت حق تعالی ظهورش در زندگی انسان، به همین هاست. امروز نیازهای جامعۀ ما متنوع است و جامعۀ علمی و دانشگاهی و حوزوی ما می توانند نقش بسیار پر رنگی در رفع این نیازها ایفا کنند، بلکه امروز اقتدار در دنیا به علم است و دانشگاه ها در خط مقدم جهاد علمی و رفع نیازهای جامعۀ دینی ما هستند و از این جهت باید نقش تاریخی و دینی خود را ایفا کنند.

وی تاکید کرد: دانشگاه امام صادق علیه السلام نیز مانند دانشگاه های دیگر در برآورده ساختن این نیازها به سهم خود می تواند نقش مؤثری داشته باشد. البته نکته‌ای که غالباً در این جلسات در محضر عزیزان عرض کرده ام این است که این دانشگاه به سبب ظرفیت ‌های ویژه ای که دارد می تواند در رفع برخی از نیازها و حصول نتایج که شاید دانشگاه های دیگر نتوانند به این حد برآورده کنند، نقش مؤثرتری داشته باشد

رییس هیئت امنای جامعة الإمام الصادق علیه السلام همچنین با تجلیل از شخصیت و تلاش های مرحوم آیت الله مهدوی کنی افزود: «از زمانی که این دانشگاه بنیان گذاشته شد و تلاش‌ های مستمر در سالیان متمادی از ناحیۀ مرحوم آیت الله مهدوی کنی که رضوان خدا بر او باد و خداوند در ازای همۀ این تلاش ‌ها، مراتب عالی از کمالات و مراتب عالی از درجات را نصیب ایشان بگرداند، بنای این دانشگاه و تلاش های مرحوم آیت الله مهدوی کنی در این مسیر بود که کسانی که در این دانشگاه تحصیل می کنند و فارغ التحصیل می شوند چیزی فراتر از دانش های معمول داشته باشند و بحمدالله تا حد زیادی هم این هدف برآورده شده و بسیاری از اعضای محترم هیئت علمی و دانشجویان سطوح بالای دانشگاه، علاوه بر تخصصی که در زمینۀ کاری خود دارند، اطلاعات بسیار خوبی در زمینه ‌های دینی و مرتبط با آن دارند؛ چه آنهایی که در گروه‌ اقتصاد کار می کنند یا در گروه حقوق و یا در گروه های دیگر. بالاخره به سبب ظرفیت ‌های خاص این دانشگاه ویژگی ‌هایی دارند که باید حتماً بدانها عنایت شود و در سال های گذشته هم من توصیۀ اکیدم این بود که این ظرفیت مغفول نیفتد

آیت الله آملی لاریجانی در کنار ذکر این نکات مثبت، تذکری نیز در جهت نیاز عاجل به توجه به نیازهای روز داده، فرمود: «البته در کنار تلاش هایی که در این زمینه می شود -که در دوره های قبل اشاره کرده ام و امروز هم ان شاء الله برخی از نکات را عرض می کنم- طبیعتاً نیازهای عاجلی هم در کشور و جامعه وجود دارد که عزیزان ما، اهل تحقیق و پژوهش، اعضای محترم هیئت علمی در دانشگاه می توانند در رفع این نیازها کمک کنند و ان شاء الله تلاش بیشتری شود تا تأثیر بیشتری در کشور دیده شود.اما توصیۀ اکید و همیشگی بنده درباره بنیان ‌های علوم انسانی سر جای خود باقی است. من توقعم این است که دانشگاه امام صادق علیه السلام با وجود زمینه ‌های بسیار مستعدی که برای تحقق این هدف است -و آن ایجاد تحول در بنیان‌‌های علوم انسانی و نگاه های جدید است- طبیعتاً به کار و تحقیق فراوان نیاز دارد. ما باید هم در علوم انسانی در حد عالی تحقیق و تحصیل داشته باشیم و هم در علوم اسلامی و چنین نباشد که چهار تا ترجمه را در کنار هم بگذاریم و خیال کنیم که با این کارها مشکلات حل می‌شود.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: ما باید هدف را در مسأله تحول در علوم انسانی تشخیص بدهیم و مسیر را هم بیابیم. حالا هر مقدار که طول کشید مهم نیست و ما وظیفه مان را انجام داده ایم. من فکر می کنم که ما نباید از این هدف در این دانشگاه غافل شویم. البته دوستانی مشغول هستند و مراکزی بیرون از دانشگاه هم تلاش می کنند، بلکه برخی مراکز مُعِدّ برای همین کار هستند، اما این منافات ندارد که ظرفیت های فوق العاده خاص در این دانشگاه بالفعل شود و گروه هایی برای پیشبرد این هدف تشکیل شود و من مطمئنم که ثمرات بسیار خوبی خواهد داشت».

 

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام خطاب به دانشجویان دانشگاه امام صادق علیه السلام همکاری و تعامل با حوزه های علمیه را نیز از ملزومات این راه دانستند و افزودند: «باید در جهت اکتشاف یک منطق جدید برای کار در علوم انسانی، با حوزه های علمیه تعامل داشت که این کار ساده ای نیست. ما در علوم حوزوی در فقه از یک ابزار و منطقی مثل علم اصول استفاده می کنیم که منطقی قوی است و طبیعتاً در طول تاریخ توسعه پیدا کرده است و پالایش شده است و توسعه های قوی عقلی و غیره یافته است، اما معلوم نیست که ما بتوانیم با این ابزار سراغ علوم انسانی برویم و چه بسا در آنجا پیش فرض های دیگری لازم داشته باشیم و از روش های دیگر باید استفاده کنیم.اینها همه نیازمند کار و تحقیق جدید است و اینکه ما فقط چند کار از غربی ها ببینیم و سر هم جمع کنیم و چیزی ذیل آن بنویسیم، بس نیست. در همان علوم غربی باید در حد اعلی تلاش کنیم تا در مرزهای آن علم، کاری انجام دهیم و حرکتی پیش ببریم، نه در حد سال ها و قرن های گذشته، بلکه باید مرزهای کنونی این علم را ببینیم و از طرف دیگر در علوم حوزوی هم در حد وسع تلاش کنیم و ابزار لازم را تحصیل کنیم تا بتوانیم مطالب دینی را با علوم روز پیوند دهیم. ما که مؤمن هستیم تلقی مان از علوم نمی تواند یک تلقی سکولار باشد. بی طرفی محضِ علوم را هم قبول نداریم که این قبول نداشتن تعبدی نیست، بلکه با بحث علمی و دقّی است. همان طور که حتی خود محققان غربی اذعان می کنند، بحث ارزش ها و معیارها و به تعبیر خودشان نُرم ها (norm)، در جای جای علوم حتی علوم تجربی هم ورود و نفوذ دارد. علوم انسانی که خیلی روشن است».

وی با تاکید بر داشتن سیر اجتهادی، نگاه دقیق به علوم و پرهیز از دید سطحی در نگاه به علوم روز، گفت:«تا ما از منظر دینی و غایتی که این عالم به سوی او در حرکت است، تلقی روشنی از انسان و عالَم نداشته باشیم، مسلّماً علمی که تولید می کنیم و ترویج می دهیم، چیز دیگری می شود. کجا می توان علمی را که در بستر یک روح نورانی که برخواسته از «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون» است، با علمی که در فضای کلاً الحادی پدید می آید، یکسان دانست؟ البته من فضای غربی را الحادی مطلق نمی دانم و این گونه نیست. در آنجا هم چه در میان عالمان تجربی، چه فیلسوفان و چه متکلمان، بسیار آدم های معتقدی هستند. عرض بنده این است که ما در فضای ایمانی خاص کار می کنیم و طبیعتاً باید آنچه را که فرا می گیریم و تولید می کنیم تلائمی با وجهه های دیگر وجودی ما داشته باشد و نمی شود حقیقت آدمی چند پاره باشد؛ صبح که برای نماز بلند می شود یک وجهه داشته باشد و وقتی که سراغ علم می رود کلاً از آن وجهه‌ غایب شود. این شدنی نیست؛ یعنی بنیان های علمی نمی گذارد چنین تلقی ای از انسان داشته باشیم.بنابراین تلاش در این مسیر جهاد می خواهد و به صرف کارهای روزمره نمی توان اکتفا کرد. این یک مسأله است که در برخی از جلسات دیگر هم عرض کرده بودم و ان شاء الله در زمان های مناسب در خدمت دوستان هستیم تا بتوانیم این بحث ها را بیشتر پیش ببریم».

 

ایشان با یادآوری قصد قربت، این مطلب را شرط عبودیت دانسته، دانشجویان را به این نکته مهم رهنمون شدند: «اما نکتۀ دیگر در این آیه شریفه این است که باید همه حرکات و سکنات ما عبودی باشد. این تلاش و تلاش های دیگر در دانشگاه امام صادق علیه السلام و همه جامعة الإمام الصادق علیه السلام تلاش است اما اگر این تلاش ها قربی بود و اخلاص داشت، مصداق عبودیت می شود. آن چیزی که آیه شریفه به آن اشاره می کند و غرض و هدف خلقت می داند، جز با یک جهاد خاص در زمینۀ رجوع به حق تعالی امکان ندارد و این مسألۀ مهمی است. همۀ ما در معرض امتحان های عظیم قرار داریم و مهم تر از همه آن مسیر بی نهایتی است که در پیش روی ماست و اگر از آن غفلت کنیم، امور روزمره ما را غرق خواهد کرد. همه ما از دانشگاهی و غیر دانشگاهی، مسئول و غیر مسئول، دائماً در معرض این ابتلا هستیم که غرق در کارهایمان بشویم و آنچه که می تواند ما را بیدار کند و موجب ‌شود که هدف اصلی را فراموش نکنیم و آنچه را که حق متعال فرمود «لیعبدون» فراموش نکنیم همین است که به مسیر بی نهایت آینده توجه داشته باشیم و بدانیم که این لحظه می‌آید: «لَقَدْ كُنْتَ في‏ غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَديد». به زودی فرا می رسد روزی که انسان یکباره این بدن را رها می کند و در موقعیت عجیبی قرار می گیرد و خودش بر خودش آشکار می شود. خود حقیقی ما این بدن نیست و چه زلزله‌ای در وجود انسان می افتد وقتی که انسان این بدن را رها می کند و یکباره با چیزی برخورد می کند که تا به حال ندیده بود ولی تمام عمر با او بود و آن، خود انسانی اوست. ما دائماً با این خود هستیم و حقیقت ما اوست و هر چه می گوییم و می نویسیم و حالی که پیدا می کنیم همه به او قائم است و او محور تمام امور است ولی او را نمی بینیم و با موت و رهایی آن و به یک معنا پوست اندازی، تازه خودمان در یک مرحله بر ما آشکار می شود و تازه، مراحل باطن تر و باطن تر دارد که اهل معنا در دنیا به طرف آن می رفتند».

خودشناسی، محور دیگر سخنان این فقیه شورای نگهبان بود: «خودشناسی و معرفت نفسی که اولیای حق به آن توجه می دادند و دنبالش بودند این است؛ یعنی معرفت شهودی حقیقت انسان. عرض من این است که تمام تلاش های ما باید در مسیری باشد که وقتی وارد آن عوالم می شویم، اول گرفتاری ما نباشد و فقط توجه به این معنا کنیم که در نهج البلاغه و روایات متعدد به آن اشاره شده است و در آیات قرآنی هم هست که ساحت عمل ما در اینجاست و اینکه دستی می یابیم برای حرکت دادن و چشمی می یابیم برای دیدن و گوشی برای شنیدن و زبانی برای صحبت کردن، اینها برای اینجاست و در آن عوالم، محض انفعال می شویم برای پذیرفته شدن آن چیزی که ما برای آن آماده شده ایم. حال ببینید که اگر انسان اهل گرفتاری باشد چطور می خواهد این گرفتاری را رفع کند در عالمی که دست انسان از همۀ حرکات و سکنات کوتاه است؟! ما باید به فکر آن عالم و زمان رفتن باشیم، تا بیدار شویم.من نمی گویم برویم در گوشه دیری مشغول نماز و صیام شویم. عبودیت حق یعنی انجام وظیفه ای که داریم. یک مسئول، وظیفه ای در جامعه دارد؛ استاد دانشگاه وظیفه ای دارد؛ هر کسی وظیفه ای دارد. اگر ما وظیفه مان را با قصد قربت الهی و اخلاص انجام دادیم، کاری که باید انجام شود، انجام شده است و آن عبودیت است.ان شاء الله امیدواریم که خداوند تبارک و تعالی به همۀ عزیزان ما، استادان دانشگاه، اعضای محترم هیئت علمی، دانشجویان گرامی توفیق این معنا را عطا فرماید

در بخش پایانی سخن، آیت الله آملی لاریجانی مجدداً به تشکر و قدردانی از مسئولان و دانشجویان دانشگاه امام صادق علیه السلام پرداخت و گفت: «من به سهم خودم تشکر می کنم از تلاش ‌های شما عزیزان در این فضای دشوار که نگذاشتید پرچم علمی دانشگاه زمین بماند. همچنین تشکر می کنم از دانشجویان، مسئولان، رییس محترم دانشگاه و هیئت محترم امنا که در همین فضای کرونا چند جلسه داشتند و از هیئت مدیره اقتصادی که تلاش کردند با تمام مشکلاتی که در فضای امروز کشور وجود دارد، تمهیدات لازم را برای چرخاندن جهات اقتصادی به عمل بیاورند.در میانۀ کلام یک جمله عرض کردم که باز تأکید می کنم که نیازهای عاجلی هم در کشور وجود دارد که ان شاء الله دانشگاه به سهم خود در حل این مشکلات و برآوردن این نیازها تلاش کند؛ مثلاً در امور معیشتی و اقتصادی. استادان بزرگی در این دانشگاه داریم که در کارهای اقتصادی واقعاً تخصص دارند، آنها تلاش کنند و کسانی که در بخش های حقوقی کار می کنند و بخش های دیگر، در رفع نیازهای دانشگاه تلاش کنند. ما نیز به عنوان خادم‌ القوم در محضر دوستان هستیم و ضمن تشکر از همه عرض می کنیم که در حد وسعمان ان شاء الله اگر بتوانیم برای این هدف ‌های بلند دانشگاه قدمی برداریم، خداوند را شاکریم».

 

  • تاریخ درج خبر :
  • دوشنبه ١٤ مهر ١٣٩٩ - ١٦:٠٣
  • کد خبر :
  • ١٣٦٥

خروج